Ukrayna’nın Çernobil bölgesinde 4 Nisan 2020 tarihinde başlayan yangınlar, hayalet şehir olarak bildiğimiz Pripyat’a kadar ulaştı. Radyoaktif atık alanına sadece 1,5 km uzaklıkta olan yangınların, yeni bir radyasyon tehlikesini doğurup, doğurmayacağı sorusunu gündeme getirdi.

Büyük çabalara rağmen yangın nükleer santralin bulunduğu yere kadar ne yazık ki yaklaştı. Büyük kısmı nükleer felaketin ardından tahliye edilmiş olan 12 köyün, mezarlıkların ve geniş ağaçlık alanların yangında yandığı bildirildi. Ukrayna’nın yangını kontrol edememesi ile yangın tehlikesini arttırdı ve üç gün içinde 3 bin 500 hektarlık alanı etkisi altına aldı.

Ukrayna Acil Durumları Bakanlığı ise yangının kapladığı alanın tam olarak tespit edilemediğini ifade ediyor. Bununla birlikte 8 Nisan tarihi ile 3 bin 500 hektarlık alanın yangının etkisi altında kaldığını da ekliyor.

Çernobil tekrardan alarm verdi: Yangın, nükleer santrale kadar ulaştı

Yangının ortaya çıkması ile ilgili ise de üç ihtimal üzerine tahmin yürütüyorlar:

  • Komşu il olan Jitomir ilindeki ağaçlık alanlardaki yangının sıçraması
  • Bölgedeki elektrik hatlarından kuru otlara kıvılcım sıçraması
  • Kasıtlı yakma

Gelişmeler saklanıyor mu?

Çernobil Tur Operatörlüğü Birliği Başkanı Yaroslav Yemelianenko Pazartesi günü, durumun kritik olduğunu ve yerel yetkililerin de her şeyin kontrol atında olduğunu bildirdiklerini ancak aslında yangının hızla yeni alanlara yayıldığını Facebok hesabı üzerinden söyledi.

Yemelianenko, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymyr Zelenskiy ve yönetimindeki diğer üst düzey yetkililere müdahale etmeleri için başvurdu ve “Neler olduğuna dair iki ihtimalim var: Ya kabine gerçek durumu söylemiyor ya da Sovyet’in 1986 yılında olduğu gibi susturma politikasını seçtiler”dedi.

Çernobil bölgesine 30 kilometre kala yangının görüntüsü. 12 Nisan 2020. Volodymyr Shuvayev/AFP via Getty Images

Pazartesi gecesi devlet acil servisi, yasak bölge içindeki santrale veya diğer önemli tesisler için herhangi bir tehdit olduğu ifadelerini reddetti ve bu iddiaların sahte olduğunu ileri sürdü.

Acil serviste üst düzey bir yetili olan Volodymyr Demchuck ise, “Temel olarak şunları söyleyebiliriz: Atomik güç istasyonu, kullanılmış yakıt deposu veya yasak bölgedeki diğer kritik tesisler için tehdit yoktur. Evet, yangın zor. Ancak 130 kişilik kurtarma ekibimiz, üç uçak ve üç helikopter de dahil olmak üzere yaklaşık 60 araç, söndürmek için çalışıyor” dedi. Demchuch, insanları yangınlarla ilgili bilgileri şüpheyle ele alamaya çağırdı ve insanları yanlış bilgi yaymakla suçladı.

En kötü yangınlardan biri

Yemelianenko ve diğer yerel uzmanlar, bu yangının bu yıl gördükleri en kötü şey olduğunu ve neredeyse hiç kar yağışı görmeyen son derece sıcak bir kışın ürünü olduğunu söylüyorlar.

Yemelianenko tarafından iletilen bu videoda yangınlardan çıkan kalın duvarları görebilirsiniz:

Çernobil istasyonunun tahrip olan dördüncü reaktörü 2016 yılında tamamlanan ve 1,5 milyar euro’ya mal olan metal ve beton bir tabaka altında mühürlendi. “Yeni Güvenli Sınırlama” olarak isimlendiriliyor. İstasyonun diğer üç reaktörü 2000 yılına kadar elektrik sağlamaya devam ettik. Uluslararası bir proje yakınlarda devasa bir atık depolama tesisi inşa etti.

Yasak bölgedeki arka plan radyasyon seviyeleri genellikle nadiren normalin üzerinde olduğu ifade ediliyor. Kaza tarafından salınan radyoaktif materyalin çoğu, bitkiler ve ağaçlar tarafından emilir veya bölgenin su döngüsüne katılır. Ancak toprak ve bitki örtüsünün yakılmasıyla salınan radyoaktif parçacıkların duman tarafından taşınabileceği ve daha sonra insanlar tarafından solunabileceği endişesi de vardır.

Bununla birlikte son yıllarda Çernobil, Sovyet kalıntılarını keşfetmek isteyen turistlerin de uğrak yeri oldu. Geçen yıl yayınlanan Çernobil dizisinden bu yana turlar patladı. Ayrıca bölgede yeniden hayvanlar görünmeye başladı.

Çernobil bölgesine 30 kilometre uzaklıktaki Poliske yerleşim yeri. 12 Nisan 2020. Stringer/Reuters.

Yemelianenko’nun şirketinde çalışan Olena Gnes, radyoaktif parçacıkların salınmasını endişe verici de olsa asıl endişe yangınların bölgenin ortamında ve orada terk edilmiş tesislerde yarattığı yıkımdır şeklinde açıklama yaptı: “En düyük endişe mirasımızı kaybetmemiz. Bizim için yasak bölge bir açık hava müzesi. Tüm Avrupa’daki en büyük doğal rezevlerden biridir. Bu yüzden, burası şimdi çok zarar görüyor” dedi.

Marmara bölgesini radyasyon etkileyebilir

Yangın alanında radyasyon, normal seviyenin 14 kat üstüne çıktı. Çarşamba günü Marmara’da Ukrayna üzerinden gelecek kuzey fırtınasının ve yağışın etkili olacağı söyleniyor. Aklınızda olsun bugün dışarı çıkmamakta fayda var. Önleminizi lütfen alın. Rüzgârların Çernobil ile ilgili zehirleri nasıl taşıyabileceğini anlık olarak buradan görebilirsiniz.

Çernobil faciasının etkileri

Biliyorsunuz 1970 yılında Çernobil bölgesinde Çernobil Nükleer Santrali kurulmuştu. 26 Nisan 1986 tarihinde ise santralin 4 numaralı reaktöründe bir nükleer kaza gerçekleşti. Bu, bugüne kadar gerçekleşmiş en büyük nükleer kazalardan biri olarak sayılıyor. Dönüşü olmayan bir yola girmenin bedelini terk edilmiş bir şehir olarak ödemeye devam ediyorlar. Bu yangınla da gördüğümüz üzere riskini hep saklı tutuyor. Yine de bazı bulgular Çernobil’in etkilerini değiştirme konusunda umut verici bilgiler içeriyor.

Yakın bir süreçte, araştırmacılar, Çernobil nükleer felaketi içinde ortaya çıkan bir mantarın insanları ölümcül radyasyondan korumak için kullanabileceklerini iddia etmişlerdi. Uzmanlar, bu mantarların radyasyonla beslendiğini ve onları zayıflattığını keşfetmişti.

Ayrıca İtalya’dan br çiftçi kenevir yetiştirerek radyasyon atıklarının ve topraktaki zehirli kimyasallarının temizlendiğini söylüyordu. Kenevir tarlası ile çelik fabrikası yüzünden toprağa karışan toksini temizlemeye çalışıyordu.

Kaynak: ABC News