Dr. Leonarda Trasande COVID-19‘un ortaya çıkmasından bir yıl önce, çevresel kirleticiler ve en yaygın kronik hastalıkların çoğu arasındaki ilişkiyi anlatayan Sicker, Fatter, Poorer isimli bir kitap yayınlamıştı. Kitap, günlük yaşamımızda karşımıza çıkan ve artık neredeyse tüm insanlarda bulunan endokrin bozucu kimyasalların vücudumuzdaki doğal hormonlara nasıl müdahale ettiğini gösteren onlarca yıllık bilimsel araştırmayı anlatıyor. Çevremizde bulunan bu endokrin bozucu kimyasallar insanları daha hasta, daha kilolu ve daha güçsüz hale getiriyor.

Yeni yapılan çalışmalar, endokrin bozucu kimyasallara maruz kalma ile ilişkili aynı kronik hastalıkların COVID-19 riskini nasıl artırdığını ortaya koyuyor.

Endokrin bozucu kimyasallar neden bir problem?

Endokrin bozucu kimyasallar, insan sağlığına zarar verecek şekilde insanların vücudundaki doğal hormonlara müdahale edebilen geniş bir kimyasallar grubudur. Bunlar perfloroalkil ve polifloroalkil maddeleri içerirler. PFAS, alevlenmeyi geciktiriciler, plastikleştiriciler, pestisitler, antimikrobiyal ürünler ve kokular olarak daha çok bilinirler. Bu tarz kimyasallar modern yaşamda bir hayli yaygın. Çok çeşitli tüketim malları, gıda ambalajları, kişisel bakım ürünleri, kozmetikler, endüstriyel süreçler ve tarımsal ortamlarda bulunurlar. Bu bozucu bileşikler daha sonra da havamıza, suyumuza, toprağımıza ve yiyeceğimize bulaşır. Endokrin bozucu kimyasallar hormonlarımızı taklit ederek insan sağlığını da etkiler.

Bunlara maruz kalan kişilerde, obezite, tip 2 diyabet ve yüksek kolestrol gibi metabolik bozuklukların görülme olasılığının diğer insanlarda daha yüksek olduğu ortaya koyuldu. Aynı zamanda bu insanlar daha kötü kalp damar sağlığına sahip olma eğilimine de sahip. Endokrin bozucu kimyasallar, enfeksiyonla mücadelede kritik bir rol oynayan normal bağışıklık sistemi işlevine de müdahale edebilir. Zayıf bağışıklık fonksiyonu da astım ve akciğer sorunlarına yol açabilir.

Çevresel kalite ve COVID-19

Araştırmacılar, çevresel kalitenin COVID-19 duyarlılığına nasıl etki edeceği ile ilgili bir resim çizmeye yeni başlıyorlar ve hâlâ bilinmeyen çok şey var. Bununla birlikte endokrin bozucu kimyasalların, insanları COVID-19’dan daha fazla risk altına sokan kronik hastalıkların ortaya çıkma riskini artırdığına dair açık bilimsel kanılara dayanan bir rol oynayabileceğinden şüpheneliyorlar.

ABD Hastalık Konrol ve Önleme Merkezleri ile Dünya Sağlık Örgütü gibi halk sağlığı kuruluşları, COVID-19’dan kaynaklanan kritik hastalık ve ölümler için risk faktörleri olarak altta yatan sağlık koşullarını resmen kabul ediyor. Bilimsel araştırmalar, endokrin bozucu kimyasallara maruz kalmanın insanların tüm bu koşulları geliştirme riskini artıdığını gösteriyor.

Kaynak: EcoWatch